غلامرضا شاملو

هنر معاصر عراق از مهم‌ترین جریانات هنر معاصر خاورمیانه است که علاوه بر همسویی با جریان هنر مدرن و هنر معاصر دارای ویژگی‌های اصیل و قابل تمایزی است. این پژوهش به بررسی روند شکل‌گیری هنر معاصر عراق با تمرکز بر بازنمایی مولفه‌های هویت ملی و عربی در آثار سه هنرمند شاخص - جواد سلیم، عصام السعید و ضیاء العزاوی - از سه نسل مختلف می‌پردازد. با توجه به همگرایی هنر عراق با جریان‌های هنر مدرن و معاصر غربی پس از جنگ جهانی دوم، مسئله اصلی این تحقیق چگونگی تلفیق این تاثیرات خارجی با عناصر هویت‌ساز بومی در خلق یک زبان بصری مستقل است. بدین ترتیب با هدف تبیین این ویژگی‌ها این تحقیق در پی پاسخ به این پرسش است که در روند شکل‌گیری هنر معاصر عراق علاوه بر همسویی با جریانات هنر مدرن، چه ویژگی‌های فرهنگی و ملی در آثار هنرمندان نقاش این کشور بازنمایی شده است؟ ؟ روش تجزیه و تحلیل اطلاعات در این تحقیق توصیفی- تحلیلی، شیوه گردآوری اطلاعات اسنادی وکتابخانه‌ای و جامعه آماری آن منتخب آثار این سه هنرمند به روش هدفمند و غیر تصادفی است. در پایان این تحقیق مشخص شد که اگرچه هر سه هنرمند از شیوه‌های متفاوتی در خلق آثار خویش با ابتنا به جریانات هنر مدرن و هنر معاصر بهره جستند، اما همگی در خلق پارادایم هنری مستقل از الگوهای غربی و تاکید بر هویت ملی-عربی موفق بوده‌اند. این پژوهش نشان می‌دهد که هنر معاصر عراق نه تنها در برابر روایت‌های استعماری مقاومت کرده، بلکه در شکل‌گیری گفتمان هنری منطقه‌ای نیز نقش محوری ایفا نموده است.